Vrije begeleiding in Vlaanderen: wie mag je begeleider zijn?

Wat is vrije begeleiding?

Vrije begeleiding is het traject waarbij je na je theorie-examen een voorlopig rijbewijs met begeleider (M36) aanvraagt en oefent met één of twee begeleiders. Rijlessen zijn dan niet verplicht. Je begeleiders staan op je voorlopig rijbewijs, en minstens één geregistreerde begeleider rijdt altijd mee. Na minstens 5 maanden oefenen en vanaf 18 jaar mag je naar het praktijkexamen, met je eigen wagen en je begeleider. Je mag één keer overstappen naar een voorlopig rijbewijs zonder begeleider, na 20 uur rijles. De details per model staan in onze gids over het voorlopig rijbewijs.

Het grote voordeel is de prijs: je betaalt geen verplichte rijlessen, alleen de examens en de documenten. Een vergelijking vind je op onze pagina over de kosten van je rijbewijs. De keerzijde: je begeleider is geen instructeur, dus een goed oefenplan maakt het verschil.

Wie mag je begeleider zijn?

Volgens de Vlaamse overheid en GOCA Vlaanderen moet je begeleider aan al deze voorwaarden voldoen:

• ingeschreven zijn in België en een Belgisch identiteitsdocument hebben;
• minstens 8 jaar houder zijn van een Belgisch of Europees rijbewijs B;
• niet vervallen zijn van het recht tot sturen en dat ook de voorbije 3 jaar niet geweest zijn; legde een rechter examens of onderzoeken op, dan moeten die afgelegd zijn;
• het voorbije jaar geen andere leerling begeleid hebben, tenzij het om eigen kinderen, kleinkinderen, broers of zussen, pleegkinderen of kinderen van de partner gaat;
• het vormingsmoment gevolgd hebben als je voorlopig rijbewijs M36 of M12 op of na 1 maart 2024 werd uitgereikt.

Over die familie-uitzondering is de regel precies: wie eerst iemand buiten de familie begeleidt, mag binnen hetzelfde jaar ook nog familie begeleiden, maar niet omgekeerd. Rijdt je begeleider zelf alleen met een aangepaste wagen omwille van een beperking, dan mag hij alleen leerlingen begeleiden die dezelfde aanpassing nodig hebben. Een tweede begeleider registreren of van begeleider wisselen doe je via je gemeente.

Het vormingsmoment voor begeleiders

Sinds 1 maart 2024 moeten begeleiders in Vlaanderen een vormingsmoment volgen. Het is geen examen over de wegcode, maar een infosessie met praktische tips om een leerling veilig en correct te begeleiden.

De termijn van 5 maanden geldt niet voor begeleiders van een kandidaat met een M12, of van iemand die van een M18 naar een M36 overstapte. Heb je twee begeleiders, dan volgen ze allebei het vormingsmoment, maar volstaat het dat één van hen dat minstens 5 maanden voor het examen deed. Let op twee valkuilen: de deelnamebevestiging in Mijn Burgerprofiel is geen begeleidersattest en telt niet als bewijs op de examendag, en een attest van een Waals vormingsmoment geldt in Vlaanderen niet. Wie het vormingsmoment tussen 1 oktober 2017 en 12 maart 2020 volgde, gebruikt het papieren attest uit die periode, dat 10 jaar geldig blijft.

Regels tijdens het oefenen

• Het L-teken staat goed zichtbaar op de achterruit.
• De wagen heeft een tweede binnenspiegel voor de begeleider.
• Behalve je begeleider(s) of een erkende instructeur rijdt niemand mee.
• Op vrijdag, zaterdag en zondag, op de vooravond van een wettelijke feestdag en op de feestdag zelf rijd je niet tussen 22 en 6 uur.
• Je oefent alleen in België en zonder aanhangwagen.

De begeleider op de dag van het praktijkexamen

Een van je begeleiders rijdt mee tijdens het examen. Hij brengt een geldig Belgisch identiteitsdocument mee (een paspoort wordt niet aanvaard), zijn rijbewijs en, indien van toepassing, het begeleidersattest. Ontbreekt een van die documenten, dan gaat het examen niet door. Tijdens de rit mag je begeleider niet tussenkomen: geen aanwijzingen of tekens, de examinator niet herhalen en niets in jouw plaats bedienen, ook de ruitenwissers of de ontwaseming niet. Doet hij dat toch, dan stopt het examen en ben je niet geslaagd. Hoe de rest van de dag verloopt, lees je in onze gids over het praktijkexamen rijbewijs B.

Zo maak je van oefenen met je ouder een goed plan

1. Begin rustig. Oefen wegrijden, schakelen, remmen en sturen op een rustige plek voor je de drukte opzoekt.
2. Werk met een vaste lijst. De Vlaamse overheid verwijst naar de online oefenondersteuning op mijnrijbewijsB.be en naar het praktijkboek. Gebruik ze om bij te houden wat al lukt.
3. Oefen alle zes manoeuvres. De computer kiest er op het examen twee, dus elke manoeuvre kan voorkomen.
4. Laat de gps het werk doen. Rijd regelmatig een kwartier op navigatie zonder hulp van je begeleider, zoals op het examen.
5. Rijd rond het examencentrum. Verken de rotondes, de kruispunten met voorrang van rechts en de snelheidswissels in de buurt; zie ook onze pagina over het examenparcours.
6. Bespreek elke rit kort na. Eén of twee werkpunten per rit werken beter dan een lange lijst.

Een begeleider hoeft geen rijleraar te zijn, maar het helpt als er iemand mee analyseert. In SteerClear rijd je oefenroutes rond je examencentrum met gesproken navigatie, worden je remmen, bochten en snelheid gescoord, en legt Mac, de AI-rijcoach van de app, na elke rit uit waar jullie samen aan kunnen werken. SteerClear is een onafhankelijke app, zonder enige band met GOCA Vlaanderen, de examencentra of de Vlaamse overheid.

Vrije begeleiding in Brussel en Wallonië

Woon je in een ander gewest, dan gelden andere regels. In Brussel loop je bij vrije begeleiding minstens 9 maanden stage met je begeleider, vanaf 17 jaar, en hou je een logboek bij met een richtnorm van 1.500 gereden kilometer; dat logboek wordt op het praktijkexamen gecontroleerd. In Wallonië heet het traject filière libre: je rijdt er nooit alleen, je guide heeft een geldig Belgisch of Europees rijbewijs en een in België uitgereikt identiteitsdocument, en waar een rendez-vous pédagogique gevolgd werd, breng je het attest van de kandidaat en van de guide mee naar het examen. Meer over Brussel lees je in onze gids rijexamen Brussel.